Le avanguardie
In dodici anni gli artisti ruppero con quasi tutte le regole in vigore dal Rinascimento.
Nel 1905 i fauves, le «belve», guidati da Matisse, scandalizzarono Parigi con colori che non descrivevano la realtà. Lo stesso anno nacque a Dresda Die Brücke, e l'espressionismo si diffuse in Germania con colori forti e forme spigolose.
Con il cubismo Picasso e Braque frantumarono gli oggetti e li mostrarono da più punti di vista contemporaneamente. In Italia i futuristi esaltarono la velocità e le macchine. Kandinskij, Malevič e Mondrian si spinsero fino all'astrazione, ma Hilma af Klint dipingeva già opere astratte dal 1906.
La prima guerra mondiale spinse giovani artisti a Zurigo a fondare il dadaismo, una protesta contro ogni forma di ragione. I readymade di Duchamp chiedevano che cosa sia davvero l'arte. Dopo le avanguardie, l'arte poteva essere qualsiasi cosa.
- Belve e ponti – fauvismo ed espressionismo
- Il Cavaliere azzurro e la via verso l'astrazione
- Picasso, Braque e gli anni del cubismo
- Futurismo, dadaismo e le domande di Duchamp
- Collezionisti, donne e Hilma af Klint
- Lettura ravvicinata: la figura in cammino di Boccioni
- Russia – dalle icone al suprematismo
- Architettura e design – dall'ornamento alla macchina
- La Svezia e i paesi nordici negli anni delle avanguardie
- La posterità e la ricerca – chi fu il primo?
- Hilma af Klint
- Wassily Kandinsky
- Emil Nolde
- Henri Matisse
- Paula Modersohn-Becker
- Constantin Brâncuși
- Kazimir Malevitj
- Viking Eggeling
- Ernst Ludwig Kirchner
- Franz Marc
- Pablo Picasso
- Georges Braque
- Umberto Boccioni
- Birger Simonsson
- Gösta Adrian-Nilsson
- Amedeo Modigliani
- Sigrid Hjertén
- Sonia Delaunay
- Leander Engström
- Oskar Kokoschka
- Marc Chagall
- Marcel Duchamp
- Gösta Sandels
- Nils Dardel
- Giorgio de Chirico
- Vera Nilsson
- Isaac Grünewald
- Einar Jolin
- Egon Schiele
- Nicholas K. Roerich
- André Derain
- Max Jacob
- Maurice Denis
- Mikalojus Konstantinas Čiurlionis
- Raoul Dufy
- Ernst Barlach
- Aubrey Beardsley
- Boris Kustodijev
- Nadežda Petrović
- Alexandra Exter
- Kuzma Petrov-Vodkin
- Emily Carr
- George Bellows
- Abanindranath Tagore
- Hugo Simberg
- Albert Marquet
- Gwen John
- Otto Mueller
- Albert Gleizes
- Wilhelm Lehmbruck
- Eric Gill
- Aristarch Lentulov
- William Orpen
- Pamela Colman Smith
- Elsa von Freytag-Loringhoven
- Raymond Duchamp-Villon
- Konrad Mägi
- Otto Freundlich
- Oleksandr Murashko
- Julio González
- Marsden Hartley
- Emil Orlík
- Slava Raškaj
- Sergej Merkurov
- Vilhelms Purvītis
- Joaquín Torres García
- Arthur Dove
- J. C. Leyendecker
- Charles Despiau
- Gertrude Vanderbilt Whitney
- Tom Thomson
- N.C. Wyeth
- Ignacio Zuloaga
- John Sloan
- Heinrich Vogeler
- Yevgeny Lansere
- Georg Kolbe
- Pablo Gargallo
- John Marin
- William Nicholson
- Charles R. Knight
- Carlo Bazzi
- Hans Baluschek
- Maurycy Lilien
- Jacoba van Heemskerck
- Louis Marcoussis
- Azim Azimzade
- Magnus Enckell
- Viktor Borisov-Musatov
- William Glackens
- Ferdynand Ruszczyc
- Mariano Fortuny y Madrazo
- Joseph Stella
- Othon Friesz
- Henri Le Fauconnier
- Antonín Slavíček
- Julio Romero de Torres
- Giuseppe Amisani
- Emil Filla
- Rik Wouters
- Eleanor Fortescue-Brickdale
- Octav Băncilă
- George Washington Lambert
- Lluïsa Vidal
- Everett Shinn
- Alexander Bogomazov
- Leo Gestel
- Alexander Kanoldt
- Sascha Schneider
- Jeghisje Tadevosjan
- Oleksa Novakivs'ky
- Henri Manguin
- Louis Agassiz Fuertes
- Leonetto Cappiello
- Ludvig Karsten
- Else Berg
- Nikolai Astrup
- Ernest Townsend
- Adolf Erbslöh
- Il'ya Mashkov
- Tadeusz Makowski
- Guillaume Seignac
- Hugo Lederer
- František Bílek
- Albert André Guillaume
- Ivan Kljun
- Frederick Carl Frieseke
- Armas Lindgren
- Harold Gilman
- Jessie M. King
- Gustave De Smet
- Kathleen Scott
- Norah Neilson Gray
- Florine Stettheimer
- Byam Shaw
- Jan Preisler
- J. E. H. MacDonald
- Ossip Bras
- José Mariá Sert y Badiá
- Arthur Segal
- Rudolf Levy
- Bohumil Kafka
- Kazimierz Sichulski
- Witold Wojtkiewicz
- Heinrich Nauen
- Jan Štursa
- Gustave van de Woestijne
- Leon Spilliaert
- Johannes Josephus Aarts
- Mykola Burachek
- Samuel Peploe
- Bernhard Pankok
- Konrad Krzyżanowski
- Lucia Fairchild Fuller
- William Rothenstein
- Charles Webster Hawthorne
- Henri Evenepoel
- Konstantin Bogaevsky
- Isidro Nonell
- Bernhard Hoetger
- Élisabeth Sonrel
- Richard Emile Miller
- Wojciech Weiss
- Ann Macbeth
- Lucie Cousturier
- James Earle Fraser
- Walt Kuhn
- Robert Ingersoll Aitken
- Leopold Gottlieb
- Fedir Krytjevskyj
- Hendrik Werkman
- Malva Schalek
- Svart kvadrat
- Les Grandes Baigneuses
- Vampyren
- Broadway Boogie Woogie
- Portrait of Wally
- Kvinna med hatt
- Vitt på vitt
- Red Square
- Harmoni i rött
- Livsglädjen
- Den gröna randen
- Unique Forms of Continuity in Space
- Livets dans
- Kyssen (målning av Munch)
- Öppet fönster, Collioure
- Suprematist Composition
- The City Rises
- Ångest
- Musiken
- Composition VII
- Blå akt
- Black Circle
- De blå hästarnas torn
- Composition II in Red, Blue, and Yellow
- The Blue Rider
- Black Cross
- Aska
- Composition VI
- Den röda ateljén
- The Roofs of Collioure
- The Knife Grinder
- Death and the Maiden
- Death and the Child
- Dead City III
- Several Circles
- In Grey
- Upward
- Portrait of Paul Guillaume
- Five Women on the Street
- Half-Length Nude with Hat
- Self-portrait as a Soldier
- Fox
- Självporträtt
- Samtalet
- Composition with Red, Yellow and Blue
- Colourful Ensemble
- Street, Berlin
- Four squares
- An Englishman in Moscow
- Riot in the Gallery
- Development of a Bottle in Space
- Visioni simultanee, 1912
- Officine a Porta Romana